Niaqornaarsuk

 

Niaqornaarsuk Kangaatsiap kangiatungaani 40 km missiliorlugit ungasitsigisumi inissisimavoq. Nunaqarfiup aqqa isumaqarpoq (Niaqqumut assingusoq).

Nunaqarfik, Arfersiorfiup 152 km-nik takissuseqartup ilaatigullu 24 km-it angullugit silissuseqartup, avannamut sinaata paarpasissuaniippoq. Arfersiorfik isumaqarpoq ”arfermik takunniffik”. Kangerluk Davisstrædemiit sermersuaq tikillugu isorartussuseqarpoq. Taassuma avannaaniipput Aasiaat, kujataaniipporlu Kangerlussuaq.

Nunaqarfiup pisoqartaa qeqqalu nuunnguamiipput. Ilaatigut tassaniipput aalisakkanik tunisassiorfik, pisiniarfik quersuarlu, umiarsulialiviup eqqaani eqiterussimallutik inissisimasut. Atuarfik qiterpasissumiippoq, nuunnguup timaatalu akornata ikaartarfiata qanittuani, taamaaniipputtaaq illuliat nutaanerit oqaluffillu. Niaqornaarsuup ilisarnaatigaa sanaartukkat nunatami siammasillutik inissisimanerat .

Nunaqarfiup anguniagai (pingaartitat, ineriartornermi anguniakkat il.il.)

Niaqornaarsummi sullissinermi pissutsit atuuttut inissatigullu neqeroorutit attatiinnarniarneqarput. Nunaqarfiup alliartoqqissinnaanera killingisa iluini pissaaq. Nunaqarfiup angissusia aallaavigalugu inuussutissarsiutinik ineriartortitsinermut suliniutinik aallartitsisoqartariaqarpoq pingaartumik, aalisarnermut, piniarnermut, tunisassiornermullu sammisunik. Tamatuma kommuneplanimi inissaqartinnissaa qulakkeerneqassaaq. Inissaqarniarnermi pissutsit ataatsimoorfiusinnaasullu, ilaatigut peqatigiiffeqarneq nukittorsarniarlugu, pingaartinneqassapput, allanut nutserneq pinngitsoortinniarlugu, aammattaaq eqqaaveqarnermi ingerlaarfiusinnaasutigullu pissutsit pitsaanerulersinneqassapput. Illut inillu pioreersut iluaqutaasumik kulturikkut sunngiffimmilu ingerlatanut ilaatinneqarsinnaapput.

Innuttaasut ineqarnerlu

Nunaqarfik kommunimi nunaqarfiit annerpaat ilagaat 258-nik innuttalik (ulloq 1.2. 2013). Nunaqarfik inuttunerpaasimavoq 1998-mi (370-it), tamatumali kingornagut innuttaasut amerlassusaat annertuumik appariartorsimavoq. Taamaalilluni 2005-miit kinguariaat 25 %-usimalluni. Innuttaasut ilisarnaatigilluarpaat meerarpassuit inuusuttuararpassuillu 10-nit 19-it tikillugit ukiullit.

Siunissami innuttaasut amerleriaateqarnissaat naatsorsuutigineqanngimmat, pilersaarusiorfiup ingerlanerani pingaarnertut pisariaqartinneqassaaq, isaterinernut atatillugu nutaanik illuliortoqartarnissaa. Nuunnguaq tamakkerluni sanaartorfigineqareerpoq, nuunnguulli avannaatungaani nunaminertaq annertungaatsiartoq nutaanik illuliorfissatut immikkortinneqarnikuuvoq. Nunaminertaq ilaatigut illuliorfigineqarsimavoq, inissaq sinneruttoq illunut 20-it missinginut naapertuuppoq, naatsorsuutigineqarporli inissaqassusia pilersaarusiorfiup iluani 2026-ip tungaanut naammassasoq.

Nunaqarfiit Kangaatsiamut atasut, katillutik 213-nik inoqutigeeqarput, Niaqornaarsuup illuliorfigineqarsimanera annermik ilaqutariit ataasiakkaat illuinik siammasissunik toqqammaveqarpoq.

Inuussutissarsiutit umiarsualivillu

Niaqornaarsummiut ukioq kaajallallugu pingaarnertut aalisarnermik, ukiuuneranilu puisinniarnermik, inuussutissarsiuteqarput. Royal Greenland nunaqarfimmi aalisakkanik tunisassiorfeqarpoq qerititsiveqanngitsumik (B777), pingaarnertut saarullinnik suannillu tigooraasumik, aalisakkanillu tarajortikkanik tunisassiorfiusumik. Aalisakkanik tunisassiorfik peqarnerpaaffiani qulinik sulisoqartarpoq. Aalisarnerup piniarnerullu saniatigut kommunip ingerlatsiviinut, atuarfimmut sullissinermullu tunngasunik suliffissaqarpoq.

Kangaatsiap nunaqarfittaani sisamaasuni suliffiusinnaasut ataatsimut isigalugu (30 %) ataateqqavaat, tamanna kommunip agguaqatigiissitsinermi (42 %-mi) inissisimaneranit aappasinnerungaatsiaqaaq, akerlianik suliffissarsiortut (11 %-usut) agguaqatigiitsinermi (6 %-usumit) qaffasinnerungaatsiaqisut.

Nunaqarfik imaanut ammaannartumut qaninnittumiinnini pissutigalugu, ukioq kaajallugu angallatinit tikinneqarsinnaavoq. Umiarsualivik umiarsuaaqqanut talittarfeqarpoq, tiningutsitsiveqarluni amusisarfeqarluni.

Kommuneplani malillugu inissamik inuussutissarsiutinut atorneqarsinnaasumik sinneruttoqanngilaq.

Angallannermi periarfissat sullissinerlu

Niaqornaarsuk helistop-eqarpoq, Air Greenlandimit ukiuunerani Aasianniit Kangaatsiamiillu tikinneqartartumik. Aasaanerani Maajimiit Oktobarimut, Aasiaat Kangaatsiallu akornani, Diskoline atorlugu ilaasunik nassiussanillu angalassisoqartarpoq. Umiarsualivik angallavigineqarsinnaasarpoq Maajimiit Decembarimut. Piffissami Januaarimiit Apriilimut umiarsualivik angallavigineqarsinnaasarpoq sikoqarnera apeqqutaatillugu. Umiarsuaaqqanut talittarfik nassiussanut, ilaasunut, tunisinermullu atorneqartarpoq.

Nunaqarfimmi aqqusinernit aqqusineeqqallu annikittuinnaapput tassaallutillu qamutit motorillit illinikui.

Niaqornaarsuk ukiuunerani atorneqartartumik imermut tankeqarpoq (B756) ukioq kaajallugu imermut aqqusikkamik. Taanna nutaamik pilersaaruteqarfigineqarpoq, ilaatigut arlalinnik imermik makitsisarfittalerlugu. Nunaqarfik aammattaaq innaallagissiorfeqarpoq (B511). Tassunga atatillugu pilersaarutaavoq innaallagissap aqqutaasa annertusarneqarnissaat. Nunaqarfik eqqakkanut kuuffilersugaanngilaq, tamannalu erngup eqqakkap annertusiartuinnartumik ajornartorsiutaaneranik pilersitsiviuvoq. Ulluunerani unnuakkullu kiisalu naajuitsunik (kemisk) saviminikullu eqqakkat, eqqaavissuarmi nunaqarfiup avannaatungaaniittumi katersorneqartarput, ammaannartumik ikuallaavittalimmi.

TELE Greenlandip oqarasuaatit assigissaallu atorlugit attaveqarneq isumagisaraa.

Nunaqarfik, nunaqarfiup allaffeqarpoq (B777), katersortarfeqarluni (B379), illu sulliveqarluni (B-777), aalisakkanik tunisassiorfik (B-777), peqqissaveqarluni nutarpasissumillu 1981-mi sanaamik oqaluffeqarluni. Oqaluffik, siusinnerusukkut atuarfiuutigisimasoq, kangerluarannguup avannaatungaaniippoq nuunnguamut ikaartarfimmik aqquserneqarsimalluni. Meeqqanik paarsisarneq angerlarsimaffimmi paarsisarneq aqqutigalugu ingerlataavoq.

Ilinniartitaaneq

Nunaqarfiup atuarfia 60-it missiliorlugit atuartoqarpoq. 2009-mi atuarfitoqqap affaa isaterneqarpoq, ininillu nutaarsuarnik taarserneqarlutik, atuarfiup allineqarnerata ilaatut.

Kulturi sunngiffillu

Katersortarfiup saniatigut arsaattarfeqarpoq. Arsaattarfik nunaqarfiup avannaatungaaniippoq, helistop-ip eqqannguani. Niaqornaarsummi eriagisarialinnik eqqissisimatitassanilluunnit toqqaasoqarnikuunngilaq.

 

Qaasuitsup Kommunia · Postboks 1023 · 3952 Ilulissat · Grønland · www.qaasuitsup.gl · E-mail: plan@qaasuitsup.gl · Tlf.: +299 947800
Kingullermik iluarsineqarpoq 21-1-2014