Siorapaluk

Siorapaluk avanersuarmiutut Hiurapaluk. Atia isumaqarpoq ”siorannguit”, nunaqarfiup sissaaniittut siorannguit atsillugit. Siorapaluk Nunatsinni nunaqarfiit avannarlersaraat, nunarsuarmilu inoqarfiit avannarlersaasa ilagalugu. Nunaqarfik Siorapaluup Kangerluata Ivittuupaluup tungaanut qinngoqartup saqqaatungaaniippoq. Tamassuma eqqaa siusinnerusukkut taaneqartarsimavoq Avannarliit: isumaqartoq, avannerajuttormiut. Nunaqarfimmiit, Qaanaamut toqqaannarlugu 50 km-it missiliorlugit, Qalasersuarmullu 1362 km-nik, ungasissuseqarpoq. Inuisa ilarpassui Inunnik Akilernermiunik siuaasaqarput, 1880-p missaani Ikeq ikaarlugu Siorapalummi nunassittunik.

Siorapaluk sivinganermiippoq kujammut sammisumi, arlalitsigut kuuttalimmi. Kuuk ataaseq nunaqarfimmik marlunnut avitsisimavoq: immikkoortoq killeq illoqarfigineqartoq, aamma immikkoortoq kangilleq illoqarfigineqarlunilu, qitiusunik ingerlatsiveqarfiusoq.

Nunaqarfiup anguniagai (pingaartitat, ineriartornermi anguniakkat il.il.)

Nunaqarfimmi sullissinermi pissutsit atuuttut inissatigullu neqeroorutit attatiinnarniarneqarput. Ineriartorneq annertunerusoq allanngortiterinerillu nunaqarfiup iluani nunaminertani pilersaarusiorfigineqareersimasuni pissapput. Inuussutissarsiutitigut ineriartortitsineq pingaarneq, piniarneq, aalisarneq, takornariaqarnermilu suliniutit qitiutillugit ingerlanneqassaaq, Qanaaq suleqatigalugu. Taamaattumik angallannermi pissutsit eqqaavilerinermilu periaatsit il.il. pitaanerulersinneqartariaqarput, innuttaasut inuunerminni atugarisaat pitsanngorsarniarlugit.

Innuttaasut ineqarnerlu

Ulloq 1.2. 2013 nunaqarfik 57-nik innuttaqarpoq. Nunaqarfiup innuttai 00’kkut aallartinneranni malunnaatilimmik amerleriaateqarput, 2006-milu nuuttut amerlanerpaajupput, 93-iusimallutik. Tamatuma kingorna innuttaasut 40 %-i angullugu ikileriarput, tamannalu pingaartumik Qaanaamut nutsertoqarneranik pissuteqarpoq. 1980-mi innuttaasunut sanilliussinermi innuttaasut amerlassusaat 12 %-mik (65-nik) ikileriaateqarput.

Qanaap eqqaani nunaqarfiit pingasuusut, katillutik 45-nik inoqutigeeqarput 145-nillu innuttaqarlutik. Taamaalilluni agguaqatigiisitsinermi inoqutigiit ataatsit 3,2-nik inoqarput, allatut oqaatigalugu Qaanamiit (inoqutiginni 2,7-nik inuttaqartuniit) amerlanerungaatsiarlutik.

Ulloq 01. Januaari 2010 nunaqarfinni taakkunani pungasuni 119-nik inissiaqarpoq, ilaqutariit ataasiakkaat illui 117-nit akuttusuut marluk suuneri taaneqarsimanngillat. Taamaalilluni illuliat tamarmik ilaqutariinnut ataasiakkaanut illoraat. Ilinniartunut inissiaqanngilaq utoqqaallu illoqarani. Illut arlallit isatertarianngornikuupput iluarsaanneqartariaqarlutilluunniit.

Naatsorsuutigineqanngilaq innuttaasut amerlassusaat ukiuni aggersuni malunnaatilimmik qaffariaateqarumaartoq, pilersaarusiorfiup ingerlanerani pingaarnertut pisariaqartinneqassaaq, isaterinernut atatillugu nutaanik illuliortoqartarnissaa. Nunaqarfimmi illuliorfissanut inissaq sinneruttoq illunut 10-t naapertuuppoq, taannalu piffissami pilersaarusiorfiusumi 2026-p tungaanut naammalluarpoq.

Inuussutissarsiutit umiarsualivillu

Inuussutissarsiutit pingaarnersaraat piniarneq, makkunanngalu piniarnissamut periarfissageqaaq, timmiarussat (appaliarsuit appallu), terianniat, ukallit, puisit aamma aarrit. Aammattaaq nannunniarneq annertuumik pingaaruteqarpoq. Siorapalummili tunitsiveqaranilu pisanut peqqumaasiveqanngilaq.

Nunaqarfimmi aalisarneq annikippoq, piniarnerulli saniatigut innuttaasut sanalunnermiit isertitaqartarput. Taakkua saniatigut makkununnga tunngasuni suliffissaqarpoq, pisiniarfik, atuarfik, kommunip ingerlatsivii annikikkaluamillu takornariaqarneq.

Kommuneplani malillugu inuussutissarsiutinut umiarsualivimmullu siunertanut sanaartorfissatut sinneruttoq 0 m² missiliorlugit angissuseqarpoq.

Nunaqarfinni taakkunani pingasuni, Qaanaamut atasuni, sulisinnaassuseqarneq ataatsimut isigalugu 30 %uvoq, tannalu kommuni tamakkerlugu agguaqatigiisitsinermit (42 %-usumit) appasinnerungaatsiarpoq, Qaanaamilu (34 %-usumit) appasinnerulaarluni (kisitsisit 2010-meersut). Suliffissarsiortut amerlassusaat 2 %-uvoq, taannalu kommunimi agguaqatigiisitsinermit (6 %-usumit) appasinnerungaatsiarpoq.

Takornariat aasakkut Siorapaluup Kangerluani qimussiunneqarsinnaasarput. Aammattaq periarfissaqarpoq, inngerutitoqqat, qajartoriaatsit, erinarsoqatigiillu erinarsortut misigissallugit.

Angallannermi periarfissat sullissinerlu

Siorapaluup helistop-ia nunaqarfiup avannaatungaaniippoq. Helistoppi ukioq kaajallallugu Air Greenland-imiit sullissiviusarpoq. Ukiuunerani Qaanaamiit assartuussineq qimussit snescooterillu atorlugit pisarpoq.

Nunaqarfik imaatigut aammattaaq tikinneqarsinnaasarpoq Juulimiit Septembarimut, soorunalimi sikut silallu pissusaat apeqqutaatillugit, ukiumullu ataasiarluni pajuttumik umiarsuaqartarpoq. Siorapaluk umiarsualiveqanngilaq, taamaattumillu pajuttumik umiarsuaqartillugu, usingiarneq/usilersorneq sissamiit ingerlanneqartarpoq.

Nunaqarfik aqqusineqanngilaq, illineqarporli aqqusineeraqarlunilu.

Nunaqarfik innaallagissiuuteqarpoq, kiassarneq kissarsuutit petroleutortut oliefyr-illuunnit atorlugit pisarpoq. Nunaqarfik imermik pilersorneqanngilaq. Aasaanerani kuunniit imertartortoqartarpoq, ukiukkullu nilannik aatsitsineq atorneqartarluni. Nunaqarfik eqqaavinnut kuuffilersugaanngilaq, imerlu eqqagaq pinngortitamut kuutsiinnarneqartarpoq. Ulluunerani eqqakkat eqqaavissuarmi, nunaqarfiup kangiatunngaaniittumi, katersorneqartarput, akuttunngitsunillu ikuallanneqartarlutik. Tamatumunngalu tunngatillugu aqqusineqannginnera ajornartorsiutaasarpoq. Anartarfinnik igitsisarneq aaqqiissuussaanngilaq ataatsimullu isigalugu eqqiluisaarnermut tunngatillugu ajornartorsiutaalluni.

TELE Greenlandip oqarasuaatit assigissaallu atorlugit attaveqarneq napparutit sakkortusaaviit atorlugit isumagisaraa. Taakkua saniatigut qaammataasat aqqutigalugit radio TV-lu tusarnaarneqarlutillu isiginnaarneqartarput.

Nunaqarfiup pisiniarfia toqqorsivittalik allakkerisarfillu illumik ataatsimoorussipput. Siorapaluk aammattaaq nunaqarfiup allaffeqarpoq, niviarsiamut nakorsiartarfeqarluni, illu sulliveqarlunilu makkununnga atorneqartumik, ataatsimiittarfik, ataatsimoorullugu uffarfik, amernik suliarinnittarfik errorsisarfillu. Siusinnerusukkut illu sullivimmi meeqqanik paaqqinnitoqartarsimagaluarpoq, maannakkuugallartorli nunaqarfimmi aaqqissuussasumik paaqqinninnermut neqerooruteqanngilaq.

Nunaqarfimmi tamanit atorneqarsinnaasunik unnuisarfeqanngilaq, illuinnarnili unnuisoqarsinnaasarpoq imaluunnit tuperluni.

Ilinniartitaaneq

Nunaqarfiup atuarfia, Evap Atuarfia, 2006-mi sananeqartoq oqaluffiuutigalunilu mikisumik atuakkanik atorniartarfittaqarpoq. Atuarfik atualeqqaaniit 7. klassi tikillugu atuartulik, arfineq marluk missiliorlugit atuartoqarpoq.

Kulturi sunngiffillu

Nunaqarfik katersortafeqarlunilu oqaluffiuutigisumik atuarfeqarpoq, atuarfimmilu klubbimut assingusunik ingerlatsisoqartarpoq.

Qaasuitsup Kommunia · Postboks 1023 · 3952 Ilulissat · Grønland · www.qaasuitsup.gl · E-mail: plan@qaasuitsup.gl · Tlf.: +299 947800
Kingullermik iluarsineqarpoq 21-1-2014