Inuussutissarsiutinik ineriartortitsineq

Inuussutissarsiutit sulisoqarnerullu ataatsimoortinneqarnerat nuna tamakkerlugu, nunap immikkoortuini kommuninilu, aaliangiisuulluinnartumik pingaaruteqarpoq kommunit imminut nammattumik, aningaasarsiornikkullu patajaattumik inissisimallutik, ineriartornissaat qulakkeerneqassappat.

Aalisarneq Kalaallit-Nunaanni inuussutissarsiutit pingaarnersaraat – aamma Qaasuitsup Kommuniani. Ukiuni makkunani aalisarnermiit isertitat annertusarneqarnissaat sammineqartorujussuuvoq – minnerunngitsumik qalerallit eqqarsaatigalugit – immikkut isiginiarneqarput aningaasarsiornerup aalisagartassanillu piujuaannartitsinissap qulakkeerneqarnissaat. Maannakkorpiaq ineriartorneq, annerusunik nutaaliaasunillu aalisariutinik inerisaanissamut sammivoq, tamatuma umiatsiaararsorluni aalisarneq qangaaniilli ingerlanneqartoq tatineqartippaa. Tamakkua qaavisigut silaannaap pisusaata allanngoriartornera aalisakkat sorliit nassaassaanerinut, pisarisinnaasat sumiiffiinut peqassutsimullu, sunniuteqassaaq. Ilami annikitsuinnarmilluunniit allanngortoqarnera inuussutissarsiummut annertuumik kinguneqarsinnaavoq, aalisariutinik, aalisarnermi atortunik nunamilu aalisakkerivinnik allanngortitsinernik kinguneqaratarsinnaasumik. Illuatungaanili inuussutissarsiutinik isertitaqarfiusinnaasunillu nutaanik takkuttoqarsinnaavoq, eqqumaffigineqarnissamik suliniuteqarfigineqarnissamillu pisariaqartitsisunik.

Ukiuni qulikkaani kingullerni Kalaallit-Nunaanni takornariaqarneq annertuumik ineriartorfiusimavoq. Qaasuitsup Kommuniani nalunngilluinnarparput, Avannaani pitsaassutsinik periarfissanillu immikkuullarilluinnartunik peqarluta. Ilulissat Kangerluat UNESCO-mit eqqissisitaasoq annertuumik nutsuisuuvoq, Qeqertarsuullu Tunuani ukiut ingerlanerini takornarianik inuussutissarsiuteqarnermik annertuumik pitsaalluinnartumillu pilersitsisoqarsimavoq. Ineriartortitsinissamulli periarfissat suli annertupput amerlallutillu. Silaannaap pissusaata allanngoriartornerata piffissaq takornariarfiusartoq tallisissinnaavaa, avannarpasinnerusumilu misigisassanik ornitassanillu nutaanik inerisaanissaq periarfissaqartilerlugu, assersuutigalugu ilungersuanartumik takornariarneq aamma kaperlaap ataani takornariarneq.

Aatsitassarsiorneq kommunimi inuussutissarsiutit ineriartortinneqarnissaannut aaliangiisumik pingaaruteqalersinnaavoq, mannangaarlu uulia, gas, aatsitassarsiorneq, inuussutissarsiutillu taakkunannga aallaavillit nutaat, annertuumik isumalluarfigineqarput. Tunisassiornermi periarfissat allat tassaapput sermimik imermillu tunisassiorneq. Silap pissusaata allanngoriartornera sermillu aakkiartornera – nunami imaanilu - aatsitassaqarfiit misissuiffigiuminarnerulernerannik piaaffigiuminarnerulernerannillu kinguneqassaaq. Offshore-mik suliffeqarfiit nunaminertanik pisariaqartitsinerisa annertusiartornerat ilaatigut kinguneqarpoq, 2012-mi inuussutissarsiuteqarfinnut, offshore-mik misissuinernut attuumassuteqartunut, illoqarfinni 8-ni sinerissamilu nunaqarfinni ataatsimoortillugu pilersaarusiortoqarneranik, peqqissaartumik misissueqqartoqarsimaneranik toqqammavilimmik. Taamaalilluni inuussutissarsiutip iluani annertunerusumik ineriartortitsinissamut takussutissat piviusut ersereerput. Taamaattoqaraluartorli inuussutissarsiutip iluani nunaqavissut ilinniagallit sulisussarsiarinissaat unammillernartuuvoq. Taamaattumik ukiuni aggersuni iliniartitaaneq ilinniagaqarnerlu sakkortuumik sammineqartariaqarput.

Namminersorluni inuussutissarsiutinut minnerusunut ilaatigut ilaatinneqarpoq piniartuuneq, tassaasoq kalaallit nunaqavissut qangaaniilli issittumi inuussutissarsiutaat. Piniartuuneq ukiuni untritilippassuarni Kalaallit-Nunaanni pingaaruteqarluinnartuusimavoq – aningaasarsiornermi, inuit inooqatigiinneranni, kulturimi kinaassutsimullu tunngatillugu. Illoqarfiit minnerusut nunaqarfiillu piniarnermik suli pinngitsuuisinnaanngillat, inuussutissarsiulli sakkortuumik tatineqariartorpoq, piniartullu, inuussutissarsiumminni atugassarititaasut ilungersunartut pissutigalugit, ikiliartuinnarlutik. Taamaattorli pingaaruteqarpoq, Qaasuitsup Kommuniani namminersorlutik inuussutissarsiutillit aallarnisaasullu ingerlatsiuarnissaat kaammattorneqartuarnissaallu. Tamanna uummarissarneqassaaq, kommunip Destination Avannaata, inuussutissarsiuteqarfiillu allat akornanni, ataatsimoorullugu immersuiffigineqarneratigut, assersuutigalugu illu aallarnisaavik, siuarsaanermut, siunnersuinermut, suleqatigiinnermut paasisanillu avitseqatigiinnermut, silittumik sinaakkutsiullugu.

Silap pissusaata allanngoriartornerata kinguneratut, Kalaallit-Nunaanni ullumernit allaanerusunik amerlanerusunillu nunalerinermiit tunisassiaqalernissamut periarfissaqalerpoq. Periarfissaq tamanna, ilimanarpoq aamma Kalaallit-Nunaata kitaata avannaaniittoq, kommunip nangittumik misissuiffigerusuppaa pilerinarsarlugulu – ilaatigut nunaminertanik pilersaarusiorneq aqqutigalugu.

Anguniakkat