Nuna tamakkerlugu pilersaarusiorneq

Pilersaarutip nassuiaatitaani allaaserineqassaaq, kommunip pilersaarusiornera nuna tamakkerlugu pilersaarummut tunngatillugu qanoq inissisimanersoq.

Namminersorlutik Oqartussat kommunip pilersaarusiornerani soqutigisaat

Namminersorlutik Oqartussat Februaarimi 2011-mi akuersissutigaat ” Namminersorlutik Oqartussat, kommunip 2020-mut pilersaarusiornerani, soqutigisaasa allattorsimaffiat”, tassani allaaserineqarlutik toqqammavissat anguniakkallu pingaarnerit arlallit, kommunit pilersaarusiornermi toqqammavigisassaat, kiisalu Namminersorlutik Oqartussat kommunit pilersaarusiorneranni piumasaqaataat.

Toqqammaviit pingaarnerit ilaatigut tassaapput, nuna tamakkerlugu pilersaarusiornermi maleruaqqusat aamma nuna tamakkerlugu pilersaarusiap nassuiaatitai, susassaqarfiit akimorlugit suliniutit kiisalu nunap immikkortuisa, takornariaqarnerup, inissaqarniarnerup, angallannermut tunngasut, peqqinnissaqarnermut tunngasut il.il., ineriartortinneqarnerinut suleriaatsit. Aammattaq ilaapput eqqaamaneqartariaqartut pingaarnerit soorlu, pinngortitami, eqqissisimatitsinermi aamma aatsitassarsiornermi soqutigsat, matumani annertunerusunik pilersaarusiornerni ilaatinneqartariaqartoq VVM (pinngortitamut kinguneqaataasinnaasut nalilersuiffigineri).

Namminersorlutik Oqartussat, kommuneplanip ilusilersorneranut aaliangersimasunik makkuninnga anguniagaqarlutillu, piumasaqaateqarput:

  • Kommuneplanimi aaliangersarneqassapput nunaminertanut aamma illuliorfiusimasunut aaliangersakkat pingaarnerit, nunaminertani ataasiakkaani nuna tamakkerlugu pilersaarusiornermi, soqutigisat immikkut ittut, qulakkeerneqarnissat siunertaralugu.
  • Sanaartornermi maleruagassatigut piumasaqaataasut, nunaminertanut aamma illuliorfiusimasunut aaliangersakkani pingaarnerni ilaatinneqassapput, assersuutigalugu illut akunnerisa annertussusaanut tunngasut, annaassiniarnermut qatserinermullu tunngasut, aqqusinernut killinginut, tikikkuminassusaannut aamma nunaminertat biilerluni tikinneqarsinnaanerinut tunngasut.
  • Qaartiterutaasiviit ungaqqullugit isumannaatsuumiinnermut killigititamik aaliangersaasoqassaaq aamma taakkua eqqaanni nunaminertamik atuisoqassatillugu illuliortoqassatillugulu, isumannaallisaaneq eqqarsaatigalugu malittarisassanik aaliangersaasoqartassaaq.
  • Timmisartunut mittarfiit, heliportit aamma helistop-it ungaqqullugit isumannaallisaanermut killeqarfinnik aaliangersaasoqassaaq, kiisalu piumasaqaatitalinnik killeqarfiliisoqassaaq, timmisartornerup isumannaatsuunissaa pingaartillugu soorlu, isikkiviit mikkiartortarfiillu akornuteqannginnissaannut killeqarfinnik. Illunik sanaartorfiusut taakkualu eqqaanni najugaqarfiit, nipiliornermut isumannaallisaanermullu killeqarfilernissaat isumagineqassaaq.
  • Umiarsulivinni inissiinernut, killilersuinernut aamma angallannikkut sullissinernut maleruagassanik aaliangersaasoqassaaq.
  • Tele-p attaveqaateqarfii ungaqqullugit isumannaatsumiinnissaq isumannaallisaanerlu pissutigalugit killiliussanik aaliangersaavigineqassapput.
  • Sanaartukkat teknikkimut angallannermullu tunngasut, matumani tankeqarfiit immiinermullu atortorissaarutit nunaminertani sumiiffii killigititallu aaliangersarneqassapput, kiisalu isumannaatsumiiniisamut killeqarlutik nunaminertap atorneqarneranut, sanaartornermut isumannaallisaanermullu aaliangersagartalimmik.
  • Imermik nukissiuuteqarfiit nunaminertani inissinneri killilernerilu, sanaartukkat ungaqqullugit isumannaatsumiinnissamut, isummannaallisaaneq imaluunnit nukissiorfik illersorniarlugu, aaliangersagartalik.
  • Imeqarfiit aamma imermut assiaquttatut killiliussat imermillu milluaaveqarfiit ungaqqullugit isumannaallisaanermut killeqarfinnik aaliangersagaqarnikkut, kiisalu nunaminertat atornissaannut nunaminertallu pineqartut iluanni sanaartornermut malittarisassiornikkut qulakkeerinnittoqassaaq.
  • Nunaminertat suliffeqarfinnut immikkut inissisimaffeqarnissamik piumasaqaatitaqartunut atugassiat – inissinneqassapput killilerneqarlutillu.
  • Immikkut sillimaffigineqassapput nunaminertat mingutserisuusut mingutsitsisinnaanermullu ilimanaatillit, aamma nunaminertat suliffeqarfinnit avatangiisimut akornusiisinnaasunit atugaasut – matumani eqqakkanik suliarinnittarfiit eqqagaleriviillu.
  • Eqqissisimatitsinermut eriagisassanullu tunngasut ingerlanneqarnerat malittarisassiuunneqassaaq, matumani immikkut eriagisariaqavissut, pinngortitami naleqartitat, nunaminertalluunniit.
  • Nunaminertat oqaluttuarisaanermi immikkut soqutiginaatillit sumiifissineri killilersornerilu aaliangersaavigineqassapput, aamma nunaminertani eqqissimatitsinermut eriagisarialinnullu tunngasut malittarisassiuunneqassapput – matumani illut illoqarfiilluunniit immikkoortortaat eqqissisimatitat imaluunniit eriagisariallit.
  • Nunaminertat inuussutissarsiutinut atugassat inissinneri killilernerilu, matumani aatsitassarsiorfiit aamma teknikkikkut pilersuiveqarfinnut, angallannermi periarfissatut sanaartukkanut, matumani angallanermut atugassatut sanaartukkat aatsitassarsiornermut attuumassuteqartut, malittarisassiuunneri.

Asimut tunngatillugu nuna tamakkerlugu peqqussut

Inatsisartut 2008-mi upernaakkut ataatsimiinneranni akuersissutigineqarpoq, asip nakkutigineqarnera naalakkersuisuniit kommuninut nuunneqassasoq. Nuna tamakkerlugu peqqussut suliarineqarpoq oqartussaalluni akisussaaffiup nuunneqarnerani toqqammavittut pingaarutilittut atorneqartussanngorlugu. Kommunalbestyrelsip peqqussutip atuutsinnissaa sulissutigissavaa, assersuutigalugu nunaminertanik agguaassinermut tunngatillugu.

Asimut tunngatillugu nuna tamakkerlugu peqqussut kommunini kattussimasuni kommuneplaninut ilanngunneqassaaq, siunertarineqartorlu tassaavoq nunaminertat pilersaarutaanngitsumik atorneqarsinnaanerisa pinngitsoortinnissaat. Nuna tamakkerlugu peqqussutikkut aaliangersarneqarpoq suleriaaseq pingaarneq, Kalaallit-Nunaat tamakkerlugu asimut tunngatillugu, sinaakkutserlugulu maleruagassartalik, taamaattorli kommuninit namminernit, pilersaarusiornerminnut atatillugu nalunaarsorluakkanik aaliangersagartalerlugu ineriartortinneqarsinnaatillugu. Asi tassaavoq nunaminertat illoqarfiit nunaqarfiillu avataanniittut.

Nuna tamakkerlugu peqqussutikkut asi nunaminertanut assigiinngitsut tallimanut aggorneqarpoq:

  • K. Nunaminertaq illuaqqanut aasarsiortarfinnut assigisaannullu atugassaq.
  • L. Nunaminertaq immikkut asiarfissatut naleqquttoq.
  • M. Nunaminertat savaateqarnermut, nunalerinermut, immamik atuinermut, orpeqarfittut, qeqertat qimmilivittut il.il. atugassat.
  • N. Nunaminertat teknikkimut angallannermilu periarfissanut il.il. atugassat.
  • O. Nunaminertat, atoqqusaanngitsut. Tassunga ilaapput immikkoortut pingasut:
    • O-1 Nuna allanngutsaalineqartoq;
    • O-2 Nersutaatinit ivigartorfigineqarsinnaasoq; 
    • O-3 Pinngortitamiittoq.

Qaasuitsup Kommuniani nuna tamakkerlugu peqqussummut ilanngunneqarput K-nunaminertat arfinillit, L-nunaminertat tallimat, M-nunaminertaq ataaseq aamma N-nunaminertat marluk. Taamatullu ilanngunneqarpoq O-1 nunaminertat illoqarfiit nunaqar-fiillu avataanniittut kiisalu nunaminertat K-, L-, M-, aamma N-. Nuna uummasut najugaat nunaminertatut O-3-tut ilanngunneqarpoq.

Kommuneplanimut aammattaaq ilaassapput nunaminertat nunalerinermi pilersaarutinut atugassat, immikkoortut taakkua tallimat arlaanni nunaminertatut ikkunneqartussat. Tamanna Qaasuitsup Kommuniani pissutissaqarpoq, nunalerinermut pilersaarut ”Kangerlulummi nunaqarfik uumasumi” ilanngullugu pilersaarutaammat.

Namminersorlutik Oqartussat anguniagaat piumasaqaataallu kommuneplanip anguniagaanut aamma nunaminertanut aaliangersakkani tigussaasuni ilanngunneqarput. Nunaminertani peqqussutip toqqaannartumik atuutsinneqarfigisinnaanngiffiini, imaluunnit pilersaarutip allanngortinneqarnissaa pisariaqartinneqarsimatillugu, assersuutigalugu pissutsini illuaqqanut aamma illoqarfiit nunaqarfiillu eqqaanni nunaminertanut tunngatillugu, peqqussut naleqqusarneqartassaaq.

Nunap Immikkoortuani Ineriartortitsinermut Suleriaaseq

2011-mi Nunap Immikkortuani Ineriartortitsinermut Suleriaatsip siunertaa unaavoq, tassa:

  • NIIS’p aaliangersassavaa Kalaallit-Nunaanni nuna tamakkerlugu immikkoortuinilu ineriartornermut suleriaaseq tamanut atuuttoq
  • NIIS-i immikkoortortat akimorlugit atuutissaaq
  • NIIS-i tassaassaaq nuna tamakkerlugu kommuninilu takorluukkanik suleriaatsinillu ataatsimoortitsisoq

Aningaasaqarnikkut imminut nammannerusumik ingerlalernissamik anguniagaq anguneqassappat, Namminersorlutik Oqartussat kommunillu akornanni sulianik avitseqatigiinnerup ataavartumik pitsanngorsarneqartarnissaa pisariaqartinneqarpoq. Taamaattumik pisortat-namminersortut suleqatigiinnerat pingartinneqarnerusariaqarpoq, namminersortut akornanni aamma imminut nammattumik toqqammaveqarluni ineriartorneq annertusarlugit.

NIIS-i immikkoortunik marlunnik tunngaveqarpoq: nunamut tamarmut tunngasoq, tassaasoq Namminersorlutik Oqartussat nunap immikkoortuinut suleriaatsikkut tapiissutaa, aamma nunap immikkoortuinut tunngasoq, tassaasoq kommunit nuna tamakkerlugu sinaakkuttanut tunngatillugu suleriarnerat. NIIS-imi Kalaallit-Nunaat immikkoortunut arfinilinnut aggugaavoq, taakkunannga marluk Qaasuitsup Kommunianiillutik: Qaasuitsup avannaa aamma Qeqertarsuup Tunua Uummannaq ilanngullugu.

Nunamut tamarmut tunngsortaani immikkut pingaartinneqarput inuussutissarsiutinik inerisaaneq aamma ilinniartitaaneq, tamannalu aamma erserpoq nuna tamakkerlugu immikkoortortanut suleriaatsini arfineq marluusuni, anguniagassalerneqarsimasuni, killiffik aamma unamilligassat kiisalu suleriarnissanut siunnersuutit:

  • Meeqqat atuarfianni pimoorullugu suliniarneq
  • Suliffissat amerlasut ilinniakkatigut sulisutigullu nikerarfiusinnaanissaat
  • Meeqqat atuarfianniit inuusuttut ilinniarfiinut ajornannginnerusumik ikaarsaarsinnaaneq
  • Inuusuttut ilinniarfiinut ataatsimoorussamik pilersaarut
  • Aalisarnermut tunngasut nutarteriffigineqarnerat
  • Inuussutissarsiutit ineriartorfiusut iluini inuussutissarsiutinik eqimattanik pilersitsineq
  • Inuussutissanik avammut nioqquteqarnerup annertunerulernera

Nunap immikkortaanut sammisortaa kommunit inissimaffiannut annertunerusumik sammivoq, assersuutigalu makkunani, takornariaqarneq, aalisarneq, aatsitassarsiorneq, ilinniartitaaneq aamma inissianik sanaartorneq. NIIS-ip immikkut pingaartippai ilinniartitaaneq aamma inuussutissarsiutit.

Nunap immikkoortortaani ineriartornermut suleriaaseq tassaavoq politikkikkut suliallu ineriartortinneqarneranni sakkoq, tassanngaanniillu kommuneplanip aaliangersimanerusunik ineriartornermut tigussaasumillu pilersaarusiorneranut ingerlaqqittoq. NIIS-i susassaqarfiit ilaannut kommuneplanimi annertuumik pingaaruteqarpoq, nunap immikkoortuinut politikkimi sumiffiit ineriartornerannut toqqammaviunini pissutigalugu – assersuutigalugu kommunimi nunassittarnerit, nuuttarnerillu, sunniutaannut sammitillugu.

Qaasuitsup Kommuniata siunissami ineriartornermut anguniagai politikkiilu, NIIS-ip suliniuteqarfiini pilersitsiniutaanilu pitsaasumik ersipput, immikkoortullu ilaannut tunngatillugu tigussaasumik pilersaarutitut aallartinneqareersimalluni, aamma NIIS-ip susassaqarfiisa iluini ingerlatat – soorlu ataatsimut tunngatillugu NIIS-ip akisussaaffigisaanik misissuilluni sulianik aaliangersimasunik aallartitsivioreersimasut - soorlu nunassittarnerup annertuumik misissuiffigineqarnera, kommunip illoqarfiisa nunaqarfiisalu paasissutissaataanik katersinermik ilaqartoq. Taannaavorlu kommuneplanip anguniagaanut immikkoortunilu ataasiakkaani suliaanut toqqammaviusoq.

NIIS-i pillugu annertunerusunik atuagaqarsinnaavutit nunallu immikkoortortaani ineriartornermut pilersaarutinut nassuiaatit nanisinnaallugit, uani: http://naalakkersuisut.gl/kl-GL

Angallannermut ataatsimiititaliarsuup isumaliutissiissutaa

Naalakkersuisut 2009 pilersippaat Angallanermut Ataatsimiititaliarsuaq, siunertaralugu Kalaallit-Nunaanni ungasissumut isigisumik angallannermut politikkiliornissaaq, aamma angallanermi periarfissanik pilersitsinissaq. Kalaalli-Nunaata angallannermi ilusaa aningaasaqarneralu imminnut atalluinnarput taamaattumillu qulakkeerneqassaaq, siunissami assartuussinerup ikorfartussagai, siunissami aningaasatigut imminut nammalernissamik anguniakkat. Suliassaq tassaavoq angallannermut tunngasut aaqqiissutissaattut siunnersuummik saqqummiussaqarnissaq, takorluukkamik pingaarnermik piviusunngortitsissutaasussamik: ”Innuttaasut akikitsumik, pitsaasumik, inuiaqatigiillu aningaasaqarnerannut akisussaassuseqartumik, angalanissamut periarfissaqassapput”.

Angallannermut ataatsimiititaliarsuaq isumaliutissiissummik saqqummiussivoq 2011-mi, ajornartorsiutip qiterisaanik arlalissuarnik qulaajaasumik, aamma inunnik nassiussanillu angallassinermut tunngatillugu unammilligassanik, imaqarportaaq nalilersuinernik arlalinnik takorluukkamullu innersuussutinik, Kalaallit-Nunaanni 2030-p tungaanut angallanerup ilusaanut assartueriaatsimullu anguniakkanik suliniuteqarfissanillu. Innersuutit ilaqarput aaqqissuussaanernik pingaarnersiuinernillu, angallannerup ilusaanut ingerlatsinermullu tunngatillugit.

Isumaliutissiissut aammattaaq imaqarpoq angallannerup ilusaa pillugu pilersaarutit tigussaasut misissuiffigineqarsimanerannik, titartarneri aallartinneqareersimasunik imaluunniit annertuumik sammineqartunik.

Pilersaarutit misissuiffigineqarsimasut arlallit, toqqaannartumik Qaasuitsup Kommunianut attuumassuteqarput. Tassaallutillu:

  • Ilulissat mittarfiata tallineqarnissaa
  • Aqqusineq aamma Qaarsuniit Uummannamut angallamik attaveqarneq
  • Qaanaami mittarfiup matuneqarnissaa
  • Kommunip umiarsualivii, pingaartumik Ilulissani Aasiannilu
  • Uummannap qeqertaani mittarfik nutaaq
  • Mittarfiit allat (Aasiaat, Upernavik, Qaanaaq, Qaarsut)

Angallannermut ataatsimiititaliarsuup innersuussutigai itisilikkanik misissuisimanerit arlallit pingaartumik Avannaani sanaartornissamik pisariaqartitat pillugit, Qaasuitsup kommunianullu pingaaruteqarpoq, assersuutigalugu kommunimi umiarsuliaviit mittarfiillu allilerneqarnissaannut tunngasut, malersorqinneqarnissaat. Aammattaq Kalaallit-Nunaata ilaani sumiiffinni allani sanaartugassanik pilersaaruteqartoqarpoq, kommunimi angallannerup ilusaanut toqqaannartumik sunniuteqarsinnaasunik, soorlu Nuummi imarpik qulaallugu timmisartunut mittarfik aamma containerinut umiarsualiviup allineqarnissaa.

Angallannermut ataatsimiititaliarsuup isumaliutissiissutaa annertunerusumik atuarsinnaavat, uani: http://www.transportkommissionen.gl

Takornariaqarnermut suleriaaseq

Namminersorlutik Oqartussat 2012-mi saqqumiuppaat ”Nuna tamakkerlugu takornariaqarnermi suleriaaseq 2012-2015”, Kalaallit-Nunaanni takornariaqarnerup ineriartortinnissaanut suleriarnissamut sammisumik siunnerfilimmillu suleriaaseq. Naatsorsuutigineqarpoq, takornariaqarneq ullumikkut Kalaallit-Nunaata nunami allamiut aningasaannik isertitaasa katinneranni 10 %-inik tapertaasartoq – 100 mio. kr.-nit missiliorlugit. Namminersorlutik Oqartussat anguniarpaat, takornariaqarnermik misigisassasiornermillu inuussutissarsiuteqarneq 2020-mi Kalaallit-Nunaata avammut nioqquteqarnermi isertitaqarneranut annertungaatsiartorsuarmik tapertaalernissaat.

Takornariaqarnermut suleriaatsimi, takornariaqarnermik inuussutissarsiutiniit 2020-ip tungaanut, suliniuteqarfiit pingaarutillit tallimat toqqarneqarput, aningaasaqarnermut iluaqutaasinnaasut, inuiaqatigiinnut, avatangiisimut imminullu nammattumik ineriartornermut tunngatillugu, 5-10 %-mik qaffariaataasumik.

Qaasuitsup Kommuniani umiarsuarsuit takornariartaatit atorlugit takornariarneq piffissami 2006-2010 malunnaatilimmik qaffariarsimavoq. Naatsorsuutigineqarporlu 2010-mi umiarsuarsuarni takornariartaatini ilaasut 37.500 missiliorsimassagaat. Ilisimasassarsiorluni umiarsuarsuarnik sinersornerit tassaapput takornariat ingerlataanni pingaarnerpaat, umiarsuimmi arlalissuit Uummannap Qaanaallu eqqaani nunaqarfinnut tikittarput, umiarsuarsuit atorlugit takornariarneq nunap immikkortuani tamaani takornarianiit isertittakkanut aliangiisuulluinnarput, timmisartut atorlugit takornarianiit tikinneqarsin-naannginneq pissutigalugu.

Qeqertarsuup Tunua pingaartumik Ilulissat takornariarpassuarnik nutsuisuupput, nunamiit allaaveqarlutik takornarianit aamma umiarsuarsuit atorlugit takornarianit. Toqqaannartumik Ilulissat Islandillu timmisartukkut attaveqarnerup piffissaq takornariarfiusartoq sivitsorsimavaa ilaasullu amerlisillugit, kiisalu niuffaffiit nutaat tikikkuminarsarlugit. Aasanerani ilaasortaatinik angalasinnaanerup nunap immikkoortuani kaajallaasinnaaneq periarfissanngortinnikuuaa, taamaalillutik takornariat illoqarfinnut nunaqarfinnullu allanut ingerlasinnaalersillugit.

Qaasuitsup Kommuniani takornariaqarnermik inuussutissarsiutinut tunngatillugu pilersaarusiorfigalugit ingerlatat, pitsaanerusumik kisitsisitigut paasissutissiinermut takussutissiornermullu, takornarianik angallannermi periarfissanut pitsaanerusunut, filmiliortartut sullinneqarnerinut tunngatillugu nittarsaassinernut annerusunut, nittarsaassinermik suliaqarnernut atatillugu nunami allamiut takornarianik angalatitseqatigiiffiinik aningaasalersueqateqarnermut annerusumut, aamma issittumi tunisassianik nittarsaassinerup pingaartinneqarnerisa annertusinerannut, attuumassuteqarput (matumani misigisassarsiornermik inuussutissarsiutit.)

Peqqinnissaq pillugu iluarsaaqqinneq

Ulloq 1. Januaari 2011 peqqinnissaqarfimmi suleriaaseq nutaaq atuutilerpoq. Peqqinnissaq pillugu iluarsaaqqinnerup qulakkiissava, kalaallit peqqinnissaqarfiata siunissami innuttaasunik sullissinermik piffissamut naapertuuttumik tunniussaqarnissaa. Iluarsaaqqinnikkut siunertarineqartoq pingaartoq tassaavoq, illoqarfinni nunaqarfinnilu sullinneqarnissamut assigiimmik periarfissaqarnissap qulakkeernissaa, matumanilu telemedicin pingaarutilimmik toqqammaviuvoq.

Peqqinnisaq pillugu iluarsaaqqinnermi nutaami Kalaallit-Nunaat peqqinnissaqarfeqarnermi immikkoortunut tallimanut aggorneqarpoq, iluarsaaqqinnerup siornatigut 16-niusimagaluartunik. Nunap napparsimavissuatut toqqarneqartoq Nuummiippoq, taassuma saniatigut nunap immikkoortuini tamani immikkoortoqarfiup napparsimaveqalerpoq. Immikkoortoqarfiup napparsimaviisa saniatigut, imkkoortoqarfiit assigiinngitsunik pingasunik samminniffiusunik suliarinnittarfeqalerput, immikkut piginnaasaqarfiusunik: qitiusumik peqqinnissaqarfiit, niviarsiat sullissivii aamma nunaqarfinni nakorsiartarfiit.

Qaasuitsup Kommunia – peqqinnissaqarfiup iluani immikkoortunut marlunnut avitaavoq; Avannaa aamma Qeqertarsuup Tunuani immikkoortoqarfiup napparsimavii Ilulissani Aasiannilu. Taakkua saniatigut Qaanaami, Upernavimmi Uummannamilu qitiusumik peqqinnissaqarfiit, ilaapputtaaq Qasigiannguit aamma Qeqertarsuaq illoqarfinni minnerusuni qanimut sullissinernik neqeroorutillit. Naggataatigullu kommunip nunaqarfiini 30-ni niviarsiat sullissivii/nunaqarfiit nakorsiartarfii.

Peqqinnissaq pillugu iluarsaaqqinneq annertunerusumik atuaruk, uani http://www.peqqik.gl/Sundhedsreformen.aspx

 Pinngortitap illersorneqarnissaanut soqutigisat

Qaasuitsup Kommuniani nunaminertat timmiarussanik illersuiffiusut 12-t, Masarsoqarfiillu 6-t toqqarneqarput, kommuneplanip ilassutaani ilaatinneqartussat. Masarsoqarfiit 6-t ukuupput:

  • Qinguata Marraa aamma Kuussuaq Qeqertarsuarmi
  • Aqajarua aamma Sullorsuaq Qeqertarsuarmi
  • Kitsissunnguit
  • Naternaq
  • Eqalummiut Nunaat, aamma
  • Nassuttuup Nunaa

Timmiarussanik eqqissisimatitsiviit 12-t ukuupput:

  • Qimmiuneqarfik, Qeqertat kujataatungaaniittut
  • Kuup Apparsui / Apparsuit
  • Toqqusaaq
  • Kingittuarsuk, Angisup avannamut kitaatungaaniutttoq
  • Upernaviup Apparsui / Qaarsorsuaq
  • Kippakup Apparsuit
  • Salleq
  • Assissut / Imerisup eqqaanniittut
  • Nunatsiaq / Kitsissuarsuit kitaanniittoq
  • Saattuarssuit Kitsissunguaniittoq
  • Tasiussarssuaq Naternamiittoq 
  • Appat Innaat / Alluttumiittoq

Eqqissisimatitsivissatut soqutigisat

Eqqisisimatitsinermi piujuaannartitsinermilu soqutigisat ilagaat nuna tamakkerlugu eqqissisimatitat, nunaminertat eqqissisimatitat, illut eqqissisimatitat, tamakkulu tamarmik kommuneplanimut ilanngunneqartussaapput. Tamakkua saniatigut illoqarpoq eriagisarialinnik, kommunimiit toqqarneqarsimasunik.

Nuna tamakkerlugu eqqissisimatitat Qaasuitsup Kommunianiittut makkuupput:

  • Qimusseriarsuarmi uumasunik eqqissisimatitsivik, Upernaviup Qaanaallu akornanniittoq, qilalukkat qernertat piaqqiorfiattut pingaarutilik. Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 21, 17. maj 1989-meersoq.
  • Uunartuarsuk, Qeqertarsuarmi Arktisk Stationip eqqaa eqqissisinneqarpoq immikkuularissunik naasoqarnera pissutigalugu. Ilisimatitsissut 1986-meersoq.
  • Ilulissat Kangerluat, eqqissisinneqarpoq UNESCO’llu Nunarsuarmioqatigiit kingornussarsiassaasa allattorsimaffiannut ilannguneqarluni, sermersiornermi immikkuullarilluinnartumik sunniuteqarnini alianaassutsinilu pissutigalugit. Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 10, 15. Juuni 2007-meersoq.
  • Kitsissunnguit Qeqertarsuup Tunuaniittoq eqqissisitaavoq, timmiaruarpaasuarnit angerlarsimaffigineqarnera pissutigalugu. Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 11, 17. april 2008-meersoq. (Aammattaq nunarsuaq tamakkerlugu eqqissisitaapput: Masarsoqarfittut)

Qaasuitsup Kommunia nunaminertat eqqissisimatitaasut makkuupput:

  • Ikerasanguaq Niakornaarsuup eqqaani – illukut suli assaavigineqanngitsut (Kangaatsiap eqqaani)
  • Simiutalik (Aasiaat eqqaanni)
  • Qajaa Ilulissat Kangerluaanni – eqqaa tamakkerlugu (Qasigiannguit pigisaanni)
  • Tussaaq (Qasigiannguit eqqaanni)
  • Qallunaarmiut – eqqaa tamakkerlugu (Ilulissani Zionip Oqaluffiata eqqaa)
  • Kallu – eqqaa tamakkerlugu (Appat eqqaanni)
  • Illuluarssuk Saqqap eqqaaniittoq – eqqaa tamakkerlugu 
  • Illutalik Torssukatammiittoq – illukorsuaq, ilerfit aamma Naanngisat (Appat eqqaanni)
  • Serfat – eqqaa tamakkerlugu (Appat eqqaanni)
  • Saputit – tuttunut talut (Appat eqqaanni)
  • Perlertut Kangersuumiittoq – eqqaa tamakkerlugu (Qeqertarsuup eqqaanni)
  • Illukut Issua-niittut tamakkerlugit (Uummannap pigisaani)
  • Eqaluit – eqqaa tamakkerlugu (Uummannap eqqaani)
  • Nuussuaq – nannunut pullatit (Uummannap eqqaani)
  • Nussak – nunata tamakkerlugu (Uummannap eqqaani)
  • Nuussuaq (Kraulshavn) avannaaniittut illukut tamakkerlugit (Upernaviup pigisaani)
  • Inussuk – attakut assaaffigineqanngitsortaat (Upernaviup pigisaani)
  • Umiarsualivitoq – eqqaa tamakkerlugu (Upernaviup pigisaani)
  • Qeqertasussuk – nunataa tamakkerlugu (Upernaviup eqqaani)
  • Nugaarsuk, Umiiarfimmiittoq – eqqaa tamakkerlugu (Upernaviup eqqaani)

Illut eqqissisimatitat tassaapput illut immikkuullarissumik titartagartallit imaluunnit kulturikkut oqaluttuassartallit nuna tamakkerlugu nalilimmik sunniutillit. Illumi eqqissisimatitami piumasaqaataavoq, piginnittup illumik aserfallattaaliuinissaa, silataatigut iluanilu, allannguinerit annertuut annikitsullu Kulturikkut Kingornussarsianut Siunnersuisooqatigiinniit siumoortumik akuersissumik pissarseqqaarnissamik piumasaqaatitaqarput. Pineqartoq naleqqussarneqartarpoq, Eqqissisimatitsisarneq aamma allatigut kulturikkut eriagisassanik kulturikkut kingornussatut illersuineq pillugu Inatsisartut Inatsisaat nr. 11, 19. maj 2010-meersoq naapertorlugu, Kalaallit-Nunaannilu Katersugaasivissuaq tassaavoq, illunut eqqissisimatitanut tunngatillugu aaliangiisinnaassuseqartoq.

Qaasuitsup Kommuniani illut eqqissisimatinneqartut makkuupput:

Upernavik:

  • B-3 - Oqaluffik 1839-mi sananeqartoq (ullumikkut katersugaasivik)
  • B-11 - Napparsivik sananeqartoq 1848-mi (ullumikkut katersugaasivik/qimarnguvik)
  • B-12 - Niuertup illua 1777-mi sananeqartoq Imerissumiit nuutaq (ullumikkut katersugaasivik)
  • B-14 - Pisiniarfik sananeqartoq1864-mi (ullumikkut katersugaasivik)
  • B-96 – Oqaluffik sananeqartoq 1925-mi
  • B-97 – Toqusut inaat sananeqartoq 1941-mi
  • B-98 – Palasip illua sananeqartoq 1866-mi (ullumikkut katersusiviup illua)
  • B-99 – Atuarfik sananeqartoq 1910-mi (ullumikkut katersugaasivik)

Uummannaq:

  • B-116 – Oqaluffik sananeqartoq 1934-mi
  • Ilulissat:
  • B-75 – Zionip Oqaluffia sananeqartoq 1779-mi
  • B-76 – Toqusut inaat sananeqartoq 1929-mi
  • B-78 – Provstip illua sananeqartoq 1847-mi (ullumikkut katersugaasivik)

Qasigiannguit:

  • B-4 – Pisiniarfik sananeqartoq 1734-mi (ullumikkut katersugaasivik)

Qeqertarsuaq:

  • B-67 – Oqaluffik sananeqartoq 1913-mi
  • B-68 – Toqusut inaat sananeqartoq 1915-mi
  • B-502 – Sianertarfik sananeqartoq 1975-mi

Aasiaat:

  • B-24 – Niivertup illua sananeqartoq 1860-mi (ullumikkut katersugaasivik)
  • B-26 –Arfanniat nalagaata illua sananeqartoq 1777-mi (ullumikkut takornarianut allaffik)
  • B-144 – Meeqqat atuarfiat sananeqartoq 1914-mi (ullumikkut atuartut angerlarsimaffiat)
  • B-146 – Efterskolip eqaarsaartarfia sananeqartoq 1939-mi (ullumikkut meeqqat atuarfiat)
  • B-156 – Pigeskole sananeqartoq 1932-mi (ullumikkut atuakkanik atorniartarfik)

Qaanaaq:

  • B-252 - Katersugaasivik sananeqartoq 1910-mi

Ilimanaq:

  • B-803 - Quersuaq
  • B-807 - Niuertorutsip Illua

Appat:

  • B-46 – Sulisut illuat sananeqartoq 1869-mi (ullumikkut lejrskole)
  • B-58 – Niivertup illua sananeqartoq 1858-mi (ullumikkut lejrskole)

Illut eqqissisimatitat allattorsimaffiat takusinnaavat uani: www.natmus.gl.

Naggataatigullu illoqarpoq eriagisarialinnik nunap immikkoortortaanut imaluunnit sumiiffimmi pingaaruteqartunik, tamakkualu kommunit kommuneplaniisigut toqqarneqarsimapput. Kommunit periarfissaqarput illut eriagisariallit aserfallattaalineqarnerinut aningaasanik tapiissuteqarsinnaanermut. Illunik eriagisarialinik isaterinissaq, allanngortitsinissarluunniit, akuersissummik pisariaqartitsivoq.

Aatsitassarsiorneq pillugu soqutigisat

Aatsitassaqarnermut tunngasut Aatsitassanut inatsisikkut naleqqusarneqarput. Aatsitassat pillugit ingerlatallu tamatumunnga pingaarutillit pillugit inatsisartut inatsisaat nr. 7, 7. december 2009-imeersoq. Inatsisip naleqqusarpai misissueqqarnernut, misissueqqinnernut aamma kulbrintinik aatsitassanillu atuisinnaanermut akuersissutit. Aatsitassanut aqutsisoqarfik (AIA) susassaqarfit attuumassuteqartut peqatigalugit aatsitassanut tunngassutilinnik aqutsiviuvoq. Aatsitassanut inatsisip saniatigut pineqartoq naleqqussarneqarpoq maleruagassat arlaqartut aqqutigalugit, tamakkua Aatsitassanut pisortaqarfiup quppersagaani nassaarineqarsinnaapput: www.bmp.gl

Qaasuitsup Kommuniani aatsitassaqarnerup iluani annertuunik periarfissaqarpoq. Juuni 2013-mi aatsitassanik, uuliamik gas-imillu missuinissanut atuinissanullu qinnuteqaatit arlallit takkunnikuupput, matumani:

  • Guulti Qoornup Qeqertarsuani
  • Aqerloq, zink-i aamma sølv-i Maarmorilimmi
  • Qeqertarsuarmi Uummannamilu aatsitassat assigiinngitsut
  • Saviminissaq Qimusseriarsuarmi
  • Aqerloq, zink-i aamma sølv-i Nuussuarmi (Washington Land)
  • Uulia gas-ilu i Qeqertarsuup kippasissuani, Nuussuup eqqaani Qeqertarsuup kitaani. Tamaaniipput akuersissuteqarfiit immikkoortut 9-t akuersissumik pigisaqartunut arfinilinnut agguaannikut.
  • Uulia gas-ilu Baffin-ip Kangerliumarnani, Kalaallit-Nunaata kitaata avannaani. Tassaniipput akuersissuteqarfiit immikkortut 5-t akuersissummik pigisaqartunut tallimanut agguaannikut.

Avatangiisimik nalilersuineq (EIA) pingaarutilik ingerlanneqarpoq, qulakkeerniarlugu, uuliamik gas-imillu ingerlatat avatangiisimit nammanneqarsinnaasumik tunngaveqarluni ingerlanneqarsinnaanersut, matumani immap sikuata iluliarsuillu, misissuinermut pineqartumilu qalluinermut, sunniutigisinnaasaat misissuiffigineqarput. Qaasuitsup Kommuniata taamaalilluni piumasarineqartutut – 2011-mi offshore/onshore pilersaarummut tunngatillugu, inuiaqatigiit aningasaqarniarnerannut sunniutigisinnaasai nalilersuiffigalugit suliaqarpoq, kommunip pilersaarusiornermi tunngavianut ilanngunneqareersunik.

Thule Air Base

Thule Air Base Qaasuitsup Kommuniata avannarpasissuani inissisimavoq –1.200 km-it missilorlugit kaperlattartup killeqarfianiit avannarpasinnerusumi. Sakkutooqarfik aallaqqaammut niuertoqarfiusimavoq, sorsunnersuarmulli kingullermut atasumik sakkutooqarnermi siunertanut atorneqalerluni, amerikamiut timmisartunik sorsuuteqarfiat siuttoralugu. Sakkutooqarfik Thule-miittoq suli NATO-mi suleqatigiinnermut pingaaruteqarpoq, taamaattumik aamma Kalaallit-Nunaata Danmark-illu illersornisamut politikkiannut pingaaruteqarluni.

Thule Air Base piviusut aallavigalugit illoqarfeeqqamut assersuunneqarsinnaavoq. Sakkutooqarfik avinngarusimalaarluni Kalaallit-Nunaata avannamut kimmut teqeqquani inissisimanini pissutigalugu, sunik tamanik ulluinnaap ingerlanneqarnissaani pisariaqartinneqartunik, pinngitsoorani peqartariaqarpoq. Assersuutigalugu sakkutooqarfik mittarfeqarpoq, nammineq qatserisartoqarluni, timigisartarfeqarluni, bowlingertarfeqarluni, hotel-eqarluni igaffeqarlunilu, soorunalimi sulisunut inissiaqarpoq. Amerikamiut timmisartunik sorsuuteqarfiat, US Air Force, ingerlatat sakkutooqarnermut tunngasortaannut akisussaavoq, GC-lu - Greenland Contractors – allanut tamanut akisussaalluni.

Qaasuitsup Kommunia · Postboks 1023 · 3952 Ilulissat · Grønland · www.qaasuitsup.gl · E-mail: plan@qaasuitsup.gl · Tlf.: +299 947800
Kingullermik iluarsineqarpoq 13-6-2014